FAS HAKKINDA

GSYİH ( Milyon $ ): 102.044 (IMF 2015)
KBGSYİH ( $ ): 3.045 (IMF 2015)
Büyüme Oranı ( % ): 4.36 % (IMF 2015)
Nüfus: 33.503.000 (IMF 2015)
Yüzölçümü ( km² ):71.850
Başkent: Rabat

Coğrafi Durum

Afrika kıtasının kuzeybatı ucunda yer alan ve Kuzey’de Cebelitarık Boğazı ve Akdeniz, doğuda Cezayir, güneyde Moritanya ve batıda Atlas Okyanusu ile çevrili olan Fas, Cebel-i Tarık boğazına hakim stratejik bir konuma sahiptir.

Cezayir sınırı 1.617 km, Moritanya sınırı 1.213 km. olup Akdeniz ve Atlas Okyanusundaki sahil şeridi 3.500 kilometreyi geçmektedir.

Kuzey’deki Sebta ve Melillia kentleri İspanyol idaresi altındadır. Atlas dağları ülkeyi güneyden kuzeye kesmekte, kuzeyde ise Rif sıradağları Akdeniz’e paralel olarak uzanmaktadır.

Fas’ın yüzölçümü 446.550 km2’si Fas, 264.300 km2’si de Batı Sahra olmak üzere toplam 710.850 km2’dir.

Nüfus

2009 verilerine göre nüfus 31.285.174’dür.

Dil

Resmi dil Arapça’dır. Fransızca, iş ve yönetim çevrelerinde, İspanyolca Kuzey bölgelerde, Berberce ise dağlık ve çöle yakın yerlerde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Yönetim Şekli

1912-1956 yılları arasında Fransız ve İspanyol himayesinde kalan Fas, 1956’da tekrar bağımsızlığına kavuşmuş, zamanla Anayasa’ya dayalı meşruti bir krallık hüviyetine bürünmüştür.

Fas, Kral’ın geniş yetkilerle donatıldığı, iki meclisli (Temsilciler Meclisi ve Danışmanlar Meclisi) parlamenter bir monarşi rejimiyle idare edilmektedir. Kral hem Devlet Başkanı, hem de dini liderdir (Amir Ul- Muminin/İnananların Emiri).

Başbakan ve “Egemenlik Bakanlıkları” olarak adlandırılan Adalet, İçişleri, Dışişleri ve Din İşleri Bakanları, Kral tarafından doğrudan atanmaktadır.

Savunma Bakanlığını ve Genel Kurmay Başkanlığını bizzat üstlenen Kral, Başbakanın teklifi üzerine hükümeti oluşturacak diğer Bakanları da atamaktadır.

Hükümet, Kral’a ve Temsilciler Meclisine karşı sorumludur.

TÜRK-FAS İLİŞKİLERİ

Türk-Fas siyasi ilişkilerin geçmişi, 16. yüzyılda Cezayir’e yerleşen Osmanlı İmparatorluğu ile Fas Sultanlığı arasındaki ilk temaslara kadar gitmektedir. Osmanlı İmparatorluğu, ilk elçisi olan Mustafa Sulhi Ağa’yı 1606 yılında Fas’a göndermiştir. Fas Sultanı Sidi Mohammed III, 1757 yılından itibaren İstanbul’a elçiler göndermeye başlamıştır.

Türkiye Cumhuriyeti ile Fas arasındaki diplomatik ilişkiler, Fas’ın bağımsızlığını kazanmasını takiben 17 Nisan 1956 yılında iki ülke Hükümetleri tarafından aynı gün yapılan ortak açıklamayla tesis edilmiştir.

Türkiye ile Fas arasında siyasi bir sorun bulunmamaktadır.

Ülkemizin, Kazablanka ile Fez kentlerinde Fahri Konsoloslukları vardır. Fas, Şubat 2009’da İstanbul’da bir Başkonsolosluk açmıştır. Fas’ın İzmir’de ise bir Fahri Konsolosluğu bulunmaktadır.

Türkiye ile Fas arasındaki ticaret hacmi 2004 yılından itibaren ciddi bir artış göstermiştir. Bu artış, 2004’te imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması’nın 1 Ocak 2006 tarihinde yürürlüğe girmesiyle daha da ivme kazanmıştır. Ticaret hacmi, 2008 yılında 1.3 milyar ABD Dolarına ulaşmıştır.

Fas’ta özellikle elektronik, kimya/ilaç, yarı mamul tekstil ürünleri, demir-çelik, gıda maddeleri sektörleri Türk firmalarına önemli ticaret imkânları sunmaktadır. Fas’taki dış ticaret rejiminin liberalleştirilmesi için yapılan reformların firmalarımıza yeni iş olanakları sağlaması beklenmektedir.

Fas’ta 50’yi aşkın Türk şirketi bulunmaktadır. Türk firmalarının, Fas’ta son yıllarda gerçekleştirilmekte olan çeşitli altyapı ihalelerinden aldıkları pay ve kazanmış oldukları çeşitli ekonomik ve ticari şirketlerin işletme haklarının toplamı da 1,4 milyar Doları aşmıştır.

7 Nisan 2004 tarihinde iki ülke arasında imzalanan “Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme ve Vergi Kaçakçılığına Engel Olma Anlaşması” tarafımızca 6 Haziran 2005 tarihinde onaylanmıştır. Fas tarafından da onaylanan Anlaşma, 4 Mayıs 2009 tarihli Resmi Gazetede yayınlanmıştır.

Fas’ta mukim vatandaşlarımızın sayısı 300-400 civarındadır. Bu vatandaşlarımızın büyük çoğunluğunu işadamları ve aileleri oluşturmaktadır. Buna ilaveten, 1.000-1.500 arasında değişen vatandaşımız da (mühendis ve işçiler) Fas’ta taahhüt hizmeti veren Türk şirketlerinde geçici olarak istihdam edilmektedir.

İki ülkenin resmi ve umuma mahsus pasaport hamilleri karşılıklı olarak vizeden muaftır. Fas’a turist olarak giriş yapan T.C. vatandaşlarının ülkede azami kalış süresi 3 aydır.

Fas’a gelen vatandaşlarımızın beraberlerinde getirdikleri döviz miktarı konusunda dikkat etmeleri gereken hususlar:

Fas’a döviz getirmek serbesttir. Bununla birlikte 50.000 Dirhem’in (Nisan 2010 itibariyle yaklaşık 4.500,- EURO) üzerinde döviz getirilmesi ve bu dövizin tamamını veya bir kısmını Fas’tan çıkartılmasının öngörülmesi halinde, ülkeye girişte deklarasyon yapmakta yarar bulunmaktadır.

Bununla birlikte, döviz çıkartmak veya getirilen dövizi geri çıkartmak için sözkonusu dövizin kaynağını belgelemek gerekmektedir (ülkeye girişte yapılan deklarasyon, döviz değiştirme veya satın alma bordrosu, dövizin bankadan çekildiğine dair belge, yurtdışındaki hesap bilgileri, vb.)

İki Ülke Arasındaki Ticarette Yaşanan Sorunlar

Akreditif işlemlerinde bankacılık sistemlerinin uyumsuzluğu nedeniyle çok fazla sorunla karşılaşılmakta ve bu sorunların çözümü uzun sürmektedir.

Firmalarımız özellikle deniz yolu gönderilerinde Fas gümrüklerinde bir takım sorunlarla karşılaşabildiklerini ifade etmektedirler.

Fas’a ihracat yapan firmalar tarafından sıklıkla, Fas’a yapılan ihracatlarda asıl müşterilerinin Avrupa Birliği ülkelerindeki müşterileri olduğu, Fas’ın AB ülkeleri için üretim yapan bir konumda olması dolayısıyla bir pazar olmaktan ziyade, AB firmalarının talebi doğrultusunda ihracat gönderilerinin varış noktası niteliğinde olduğu hususu dile getirilmektedir.

Fas yasalarına göre, Faslı ithalatçı firmalar malın konşimentosuna hamil olmasalar bile konteynırları gümrükten çekebilmektedirler. Bu durumda ithalatçı firmanın malı çektikten sonra ödeme yapmayabileceği ya da geç ödeme yapabileceği durumu ortaya çıkmakta ve bu durum ihracatçımızda güvensizlik uyandırmaktadır.

Türkiye-Fas iş Konseyi 1990 yılından bu yana Fas Firmalar Konfederasyonu ile işbirliği içinde faaliyet göstermektedir.

İş Konseyimiz tarafından düzenlenen işadamları toplantıları vasıtasıyla Türkiye ile Fas arasındaki iş hacminin artmasına katkıda bulunmanın yanı sıra her iki tarafın da

çıkarlarına hizmet edecek bir Serbest Ticaret Anlaşması’nın imzalanması yönünde sürdürdüğümüz ortak çabalar sonucunda 2006 yılında Serbest Ticaret Anlaşması yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten itibaren iki ülke arasındaki ticaret hacmi 1 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır, Fas Afrika ülkeleri içinde Türkiye’nin en fazla ticaret yaptığı 5. ülke konumuna gelmiştir.

Fas’ın Türk firmaları açısından önemi sadece karşılıklı ticaret hacmimizde yaşanan artışla sınırlı değildir. Afrika’nın en istikrarlı ekonomilerinden biri olan Fas, bölgedeki konumu itibariyle de Afrika’ya ve Avrupa’ya açılmak isteyen Türk firmaları için ideal bir üs teşkil etmektedir. Fas’da faaliyet gösteren yaklaşık 61 Türk firmasının toplam yatırımlarının 245 milyon dolar düzeyinde olduğu tahmin edilmektedir. Hem ticari hem de yatırım ilişkilerimizi artırmak İş Konseyi olarak başlıca hedeflerimiz arasında yer almaktadır. İş Konseyi olarak iki ülke arasında ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi için üzerinde durulması gereken sektörlerin başında tekstil ve hazır giyim, otomobil sektörü, tarım ve tarım sanayisi, turizm, müteahitlik sektörlerini görüyoruz.

YARARLI LİNKLER
http://www.map.ma/fr (Fas Resmi Haber Ajansı)
http://www.map.ma/fr/sections/presse_quotidienne/ (Günlük basın özetleri)
http://www.journaux.ma/ (Fas gazetelerinin linkleri)
http://www.map.ma/mapfr/maroc/ (Fas hakkında genel bilgiler)
http://www.maroc.ma/PortailInst/Fr/accueil (Fas portalı)
http://www.map.ma/mapfr/maroc/gouvernement/index.htm (Fas Hükümeti) http://www.hec.ac.ma/html/annuaire/gouvernement/administration_marocaine.html (Bakanlık linkleri)
http://www.maec.gov.ma/fr/default.asp (Fas Dışişleri ve İşbirliği Bakanlığı)
http://www.minculture.gov.ma/fr/ (Fas Kültür Bakanlığı)
http://www.mce.gov.ma (Fas Dış Ticaret Bakanlığı)
http://www.tourisme.gov.ma (Fas Turizm Bakanlığı)
http://www.visitmorocco.com (Fas Turizm Ofisi)
http://www.casablanca-bourse.com (Kazablanka Borsası)
http://www.cgem.ma (Fas İşverenleri Konfederasyonu – Confédération Générale des Entreprises du Maroc)
http://www.hcp.ma/ (Fas Planlama Yüksek Komiserliği)
http://www.leadingrestaurantsmaroc.com/accueil.php (Fas restoranları)